Post Tagged ‘De Morgen’

Terwijl ik de titel van dit korte berichtje typ, komt het me voor dat anderstalig wel iets weg heeft van allochtoon. Misschien moesten we het ook maar schrappen uit onze woordenschat. Al ben ik nog steeds niet zo’n voorstander van het weglaten van ‘allochtoon’. Daar is echter al zo onnoemelijk veel over gebakkeleid, dat ik er geen brood in zag er nog een hele tekst aan te wijden. Kortheidshalve ben ik van mening dat de angst voor het woord alleen maar de angst voor het fenomeen zelf vergroot. We moeten dus niet het woord wegnemen, maar veeleer de angst ervoor. Zelfs als iedereen die het Verboden Woord -in deze tijden van groteske sociale controle- nog in de mond durft te nemen met opgehaalde neus aangekeken wordt, zullen vooroordelen ten opzichte van allochtonen even reëel aanwezig blijven. Alsof het Westen zijn kijk plotseling fundamenteel veranderd heeft vanaf het ogenblik dat ‘neger’ taboe der taboes werd. Bovendien zijn de -ongetwijfeld goedbedoelde- pogingen om alternatieven te vinden dikwijls nogal lachwekkend. Mocht ik geteld hebben hoe vaak De Morgen iemand beschrijft als zijnde van Marokkaanse origine, dan kwam ik niet toe met een A4’tje. En laat ons eerlijk zijn… dat klinkt toch eerder als het opschrift op een etiket van een Marokkaans product, dan een respectvolle persoonsbeschrijving. Het kan ook aan mij liggen, maar ik verwacht dan elk moment ‘ingrediënten: twee ogen, één neus en kan sporen van schoensmeer bevatten’ te lezen. Daar zie ik meer racisme in dan in een woord dat -excuus- van kop tot teen Oudgrieks is en simpelweg ‘van een ander land’ betekent.

Maar het moet hier eigenlijk om anderstalige literatuur gaan. Wat is daar mee? Geen ene moer, en dat is nu net het probleem. België laat tonnen Engelse literatuur binnenschepen (getuige daarvan: de overspoeling van goedkope boekenbeurzen zoals het Boekenfestijn) en dat is het zowat. Een handvol Murakami’s, een sporadische Fransman en een Scandinavische thriller niet te na gesproken. Wat een gebrek! Om het met de woorden van die Murakami te zeggen: wie alleen maar dezelfde boeken leest als iedereen, kan ook slechts denken zoals iedereen. Het kan de ruimdenkendheid alleen maar ten goede komen als we bijvoorbeeld wat meer Spaanse boeken gaan lezen, of Turkse, of Duitse. Een deel van het probleem is wellicht terug te voeren tot het adagium onbekend is onbemind: je moet eerst een buitenlandse schrijver kennen eer je een boek van zijn hand kan lezen. En de Anglo-Amerikaanse markt heeft, mede dankzij de Engelse lingua franca, uiteraard een enorm afzetgebied. Maar taal is niet los te zien van cultuur en het kan alleen maar positief uitdraaien om de anderstalige literatuur een schop onder de kont te geven. Hoe? Zum Beispiel door artikelen aan te maken of te vertalen op Wikipedia. Ik viel namelijk bijna van mijn uiterst comfortabele draaistoel toen ik zag dat de bio- en bibliografie van de uitmuntende schrijver Timur Vermes slechts in twee talen te raadplegen was: het Duits (evident) en het Tsjechisch. En dat terwijl E.L. James vertaald is in talen waarvan ik niet wist dat ze bestonden. Om de daad ook eens bij het soms al te gemakkelijke woord te voegen: Timur Vermes (auteur van Er ist wieder da) en Christoph Maria Herbst (schitterend stemacteur) zijn vanaf heden ook in het Nederlands te consulteren. Omdat bekend ook bemind is.

Advertenties

Om mijn gedichtenresem even te onderbreken, een stuk tekst op de site van De Morgen waarmee ik grotendeels akkoord ga: klik hier om het te lezen.

Eigenlijk heb ik er weinig aan toe te voegen. Voor wie tijd noch goesting heeft om het fragment tot zich te nemen: het gaat er in essentie om dat zowat iedereen tegenwoordig een etiket opgekleefd krijgt. Niemand ontsnapt nog aan de labeltjesdrang van de psychologen. De wereld wordt stilaan onderverdeeld in de Normalen en de Abnormalen, en de weegschaal helt steeds meer over naar die laatste categorie. Zoals in de tekst geschreven staat: als iemand druk is (Attention Deficit: AD) en niet stil kan zitten (Hyperactivity Disorder: HD), krijgt hij meteen het label ADHD opgespeld. Vervolgens zegt men: hij is zo druk en kan niet stilzitten omdat hij ADHD heeft. Zoals meteen blijkt, is dat een cirkelredenering van het grootste formaat. Sociale controle wordt a priori in de kiem gesmoord door met een dergelijk etiket te zwaaien, de ouders worden vervangen door psychologen, psychiaters nemen de taak over van leerkrachten.

Iedereen is anders, laat ons alsjeblieft dit pseudowetenschappelijke hokjesdenken een halt toeroepen voor de hele wereld aan een of andere psychische stoornis gaat lijden. Toen ik een tijdje geleden toeschouwer was op het babymoordproces in het Leuvense hof van assisen, kwamen verschillende autoriteiten van het vakgebied aan het woord. Daar werd duidelijk dat psychologie bezwaarlijk een wetenschap te noemen is in de oorspronkelijke zin van het woord. Vrijwel niets staat met zekerheid vast. Een van die psychologen verklaarde onder ede dat niemand het eens is over een definitieve lijst met kenmerken van autisme.  Toch werden enkele kenmerken opgesomd. Als ik me niet vergis, ging het onder meer over ‘af en toe tijd voor zichzelf nodig hebben’ en ‘zich ongemakkelijk voelen in een grote groep’. Mijn vriend en ik keken naar elkaar en dachten allebei hetzelfde: als dat de kenmerken zijn voor autisme, dan hebben wij het ook. Net zoals sommigen af en toe niet stil kunnen zitten. Vroeger zou men in het eerste geval van bescheidenheid, in het tweede geval van iemand met veel energie gesproken hebben. Of iets dergelijks. Tegenwoordig worden mensen die enkele van de opgenoemde ‘symptomen’ vertonen, spoorslags naar de psychiater gedreven. Ze komen thuis zonder enige aanpak van de oorzaak (als die er al zou zijn) en krijgen tonnen rilatine te slikken, met meer bijwerkingen dan iets anders. Nou moe.

Zijn we werkelijk zo laag gevallen?

Is mensenrecht nummer 1 van geen tel?

Ja, Khadaffi was een groot misdadiger. Ja, hij moest uit Libië verdwijnen om de bevolking een democratie te laten uitbouwen. Maar wat doet nu net die bevolking? Ze verlaagt zichzelf tot het niveau van Khadaffi door hem als een rat te vernietigen. Zelfs hij had een recht op leven. En op een proces. (Net zoals Bin Laden trouwens)

Jubelkreten alom. Obama en zijn concullega’s spuien pers en peupel onder met grotesk geblaar. Ik heb er vooralsnog geen oren naar.
De rede van papa Sarko was iets milder. Papa Sarko, gedeelde geestelijke vader van Odyssey Dawn en consoorten, sprak zich opvallend sereen uit over de dood van de dictator. Hij zei dat niemand vreugde mag halen uit de dood van een ander, wat die persoon ook op zijn kerfstok heeft. Sarkozy, even een man naar mijn hart.

Akkoord, Khadaffi’s kerfstok is meer sequoia dan stok, maar dat mag geen excuus wezen om hem per bombardement in een riool te jagen en vervolgens toe te vertrouwen aan een handvol moorddadige rebellen. Want rebellen zijn het nog steeds, dat is nu wel duidelijk. Ik herinner me niet precies meer wanneer het was, maar van de ene dag op de andere repten de kranten met geen woord meer over ‘rebellen’. Het was plots een en al ‘Nationale Overgangsraad’ dat de klok sloeg. En die veredelde rebellenraad werd dan nog meteen door de halve NAVO erkend. Een beetje terughoudendheid alstublieft?

Soms vraag ik me af of idealisme voltooid verleden tijd is geworden. Iets mythisch, of voor mietjes, net zoals godsdienst, bah, het woord alleen al, we durven het niet meer uit te spreken. Wie idealist is, moet tegenwoordig sterk staan. Hij mag niet plooien voor zelfingenomen criticasters, hij moet volharden in zijn ‘mythe’ zodat die werkelijkheid kan worden. Wie wil dat mensenrechten overal en altijd gerespecteerd worden mag niet plooien naar de wensen van de oliemarkt. Mag niet omwille van lucratieve deals op de letterlijk zwarte markt door de vingers zien dat de rebellen Khadaffi eventjes door de straten sleuren- ook al mythisch, zoals Achilles met Hector deed-, neerkogelen en bloedend op een triomftruck laden. Mag zelfverdediging niet als exceptie opwerpen om Osama vol lood te pompen. Ergo: Wie wil dat mensenrechten overal en altijd gerespecteerd worden, moet ze eerst zelf respecteren.
Dit opiniestuk is ook gepubliceerd in De Morgen, De Gedachte, 24 oktober 2011.

Geen goede thriller bij de hand? Lees de krant.
In De Morgen staat een chronologisch feitenrelaas dat zodanig gedetailleerd vertelt over scheurende tentzeilen, veiligheidsmensen die op het podium springen en ontwortelde bomen dat de rillingen bijna over je rug lopen. De krant heeft het evenwel over drie slachtoffers, bij de publicatie van deze blog zijn er helaas al vijf doden te betreuren en drie mensen die vechten voor hun leven. Ik hoop dat deze laatsten het halen. Boven de pukkelpophistorie staan foto’s met een hoog armageddongehalte, die me onwillekeurig doen denken aan het door dooddoeners geterroriseerd zwerkbalkampioenschap (da’s voor de HP’ers ;)) met een niet verwaarloosbaar vleugje Duisburg en Indiana erbij. Maar boven die foto’s staat iets wat ik nog intrigerender vind … een ellenlange reeks tweets.

Ik ben ondertussen al geruime tijd actief op Twitter, oorspronkelijk om als eerste op de hoogte te zijn van het laatste nieuws (dat door journalisten en ooggetuigen altijd eerst op Twitter wordt bekendgemaakt voor je het in de media kan lezen) en vind het al lang een zeer nuttig medium, nuttiger dan Facebook etc. Toch steeg de microblogsite gisteravond nog heel wat in mijn achting.

De organisator, de burgemeester, de hulpdiensten en de crisiscel deden wat ze konden en gingen sereen om met de zware moeilijkheden, ook tegenover de pers. Na enige tijd werd via infoborden en microfoons op de nog rechtstaande podia -helaas lange tijd niet op de website van pukkelpop-  een noodnummer verspreid voor de familieleden en vrienden van de festivalgangers. Ook Studio Brussel, die live uitzond op het terrein, zag uiteindelijk het licht en onderbrak de muziek om informatie te verspreiden. Ampel beraad bleek echter niet nodig voor de duizenden twitteraars die via uiterst behulpzame tweets bewezen dat sociale netwerken meer zijn dan een voorbijgaande hype. Nog steeds zoeken nieuwssites naar de initiatiefnemers van de hashtags #hasselthelpt en #ppshelter, maar ze zullen het nooit met zekerheid weten. Er is een beweging ontstaan waarop we trots mogen zijn. In deze tijden van nood -en in tijden van overbelaste proximuslijnen- heeft iedereen kunnen zien dat Twitter een handig hulp- en communicatiemiddel is. Ik schrok echt van de enorme positieve berichtenstroom. De timeline blonk van warme douches, gratis slaap- en eetgelegenheden en taxi’s die mensen van heinde en verre kwamen oppikken. Internetregel nummer 1 ‘geef nooit je telefoon- of huisnummer’ werd fantastisch veel overtreden, gastvrijheid vierde hoogtij en ook de ondernemingen lieten van zich horen: Mobile Vikings bood gratis slaapplaatsen aan net zoals het Radisson Blu Hotel, en Telenet opende vanmorgen alle hotspots in Hasselt en de Belgische treinstations.

Oók via Twitter werden tientallen thuisfronten op de hoogte gebracht van de situatie van hun familieleden. Een nobele onbekende lanceerde #ppok, het werd via de infoborden verspreid en de netwerkproblemen bij Proximus werden zienderogen omzeild. Meteen konden heel wat ongeruste mensen opgelucht ademhalen. Wat als Twitter er niet was geweest?

Je vindt ook een interessante studie over Twitter op de blog van Jan Smeets.

Deze column is in verkorte versie gepubliceerd in De Morgen, De Gedachte, 20 augustus 2011, p.21.

‘Lezen is de overtreffende trap van reizen’ schreef auteur Ann De Craemer onlangs in De Morgen. ‘Wie reist, is deel van het landschap, maar wie leest, cirkelt er als een alziende adelaar boven. Wanneer we lezen, mogen we worden wie we wel of niet willen zijn. De lezer zoekt en verliest zichzelf voortdurend, en net dat kwijtraken is het allermooiste, want in de overgave ligt de ware climax van het leesgenot.’ Helemaal gelijk heeft ze. Geen tijd of geld om op reis te gaan? Lees dat ene boek dat al zolang op je ligt te wachten. Of spring nog eens binnen in dat goedkope reisagentschap, de bibliotheek. Een goed boek brengt je vakantie aan huis, ja, de berg zal naar Mozes komen.
Bibliotheken vind ik fascinerend. Een leger eenvoudige rekken volgestouwd met boeken. Duizenden boeken, waarvan elk exemplaar ooit zijn weg heeft gevonden naar een welwillende uitgever en daardoor ongetwijfeld een kleine vreugdedans heeft ontlokt bij de schrijver. Makkelijk is dat uitgeven immers niet. Denk maar aan J.K. Rowling. De geestelijke moeder van Harry Potter kreeg talloze keren het deksel op de neus toen haar manuscript van ‘The Philosopher’s Stone’ door nagenoeg alle uitgevers de dag na het insturen al werd teruggezonden. Gelukkig kwam wat later het verlossende telefoontje van haar agent dat Bloomsbury had toegehapt.Ook de architectuur van bibliotheken is soms adembenemend mooi. In Engeland bezocht ik al de Old British Reading Room in het British Museum te Londen en de Bodleian Library te Oxford. In  Frankrijk kon de gezellige bibliotheek van de Assemblée Nationale mij erg bekoren.
Bibliotheca Bodleiana – Oxford © Bert De Kerpel

Old British Reading Room – Londen © Oddee.com
Mijn lofzang voor bibliotheken doet niets af aan het feit dat ik een boek graag wil hebben! Het is leuk als je eender wanneer naar je rek kan stappen en er je favoriet uit kan plukken. Ik vind het oprecht jammer dat boeken zo duur zijn (geworden) in België. De Standaard Boekhandel ziet me niet veel meer, want voor minder dan twintig euro vind je er je gading niet. De Slegte, dat vind ik nu eens goed! Maar ook die verdwijnen langzamerhand. Onlangs nog zag ik in Brussel een winkel van De Slegte die failliet was.Toen ik in de Cotswolds was heb ik dan ook een half dozijn boeken ingeslagen. Ik wist dat het moeilijk nog duurder kon dan in België, maar dat Engeland zó goedkoop de lezende mens verzorgt, was een complete verrassing voor me. Zeker de helft van de prijs, zonder solden. Klassiekers tik je er zelfs op de kop voor minder dan twee pond. Bovendien is er in Oxford een boekenwinkel waar je alle genres vindt, alles aan twee pond! Geraak dan nog maar uit je woorden. Frankly my dear, I’ll be back!