Anderstalige literatuur, waer bestu bleven?

Geplaatst: 22 april 2013 in Actua en politiek, Gedichten
Tags:, , , , , , , ,

Terwijl ik de titel van dit korte berichtje typ, komt het me voor dat anderstalig wel iets weg heeft van allochtoon. Misschien moesten we het ook maar schrappen uit onze woordenschat. Al ben ik nog steeds niet zo’n voorstander van het weglaten van ‘allochtoon’. Daar is echter al zo onnoemelijk veel over gebakkeleid, dat ik er geen brood in zag er nog een hele tekst aan te wijden. Kortheidshalve ben ik van mening dat de angst voor het woord alleen maar de angst voor het fenomeen zelf vergroot. We moeten dus niet het woord wegnemen, maar veeleer de angst ervoor. Zelfs als iedereen die het Verboden Woord -in deze tijden van groteske sociale controle- nog in de mond durft te nemen met opgehaalde neus aangekeken wordt, zullen vooroordelen ten opzichte van allochtonen even reëel aanwezig blijven. Alsof het Westen zijn kijk plotseling fundamenteel veranderd heeft vanaf het ogenblik dat ‘neger’ taboe der taboes werd. Bovendien zijn de -ongetwijfeld goedbedoelde- pogingen om alternatieven te vinden dikwijls nogal lachwekkend. Mocht ik geteld hebben hoe vaak De Morgen iemand beschrijft als zijnde van Marokkaanse origine, dan kwam ik niet toe met een A4’tje. En laat ons eerlijk zijn… dat klinkt toch eerder als het opschrift op een etiket van een Marokkaans product, dan een respectvolle persoonsbeschrijving. Het kan ook aan mij liggen, maar ik verwacht dan elk moment ‘ingrediënten: twee ogen, één neus en kan sporen van schoensmeer bevatten’ te lezen. Daar zie ik meer racisme in dan in een woord dat -excuus- van kop tot teen Oudgrieks is en simpelweg ‘van een ander land’ betekent.

Maar het moet hier eigenlijk om anderstalige literatuur gaan. Wat is daar mee? Geen ene moer, en dat is nu net het probleem. België laat tonnen Engelse literatuur binnenschepen (getuige daarvan: de overspoeling van goedkope boekenbeurzen zoals het Boekenfestijn) en dat is het zowat. Een handvol Murakami’s, een sporadische Fransman en een Scandinavische thriller niet te na gesproken. Wat een gebrek! Om het met de woorden van die Murakami te zeggen: wie alleen maar dezelfde boeken leest als iedereen, kan ook slechts denken zoals iedereen. Het kan de ruimdenkendheid alleen maar ten goede komen als we bijvoorbeeld wat meer Spaanse boeken gaan lezen, of Turkse, of Duitse. Een deel van het probleem is wellicht terug te voeren tot het adagium onbekend is onbemind: je moet eerst een buitenlandse schrijver kennen eer je een boek van zijn hand kan lezen. En de Anglo-Amerikaanse markt heeft, mede dankzij de Engelse lingua franca, uiteraard een enorm afzetgebied. Maar taal is niet los te zien van cultuur en het kan alleen maar positief uitdraaien om de anderstalige literatuur een schop onder de kont te geven. Hoe? Zum Beispiel door artikelen aan te maken of te vertalen op Wikipedia. Ik viel namelijk bijna van mijn uiterst comfortabele draaistoel toen ik zag dat de bio- en bibliografie van de uitmuntende schrijver Timur Vermes slechts in twee talen te raadplegen was: het Duits (evident) en het Tsjechisch. En dat terwijl E.L. James vertaald is in talen waarvan ik niet wist dat ze bestonden. Om de daad ook eens bij het soms al te gemakkelijke woord te voegen: Timur Vermes (auteur van Er ist wieder da) en Christoph Maria Herbst (schitterend stemacteur) zijn vanaf heden ook in het Nederlands te consulteren. Omdat bekend ook bemind is.

Advertenties
reacties
  1. Ik denk dat het probleem eerder ligt bij het onderscheid lectuur – literatuur. Dan zou ik je zin veranderen naar België laat tonnen Engelse lectuur binnenstromen. En eigenlijk is dat niet zo abnormaal: Populaire cultuur verkoopt…
    Ik heb me op het boekenfestijn ook geërgerd aan de boekenvoorraad. In de Engelse rayons was de literatuur goed vertegenwoordigd (je vond er Julian Barnes, de Russen, Cervantes…), maar de Nederlandstalige rijen bestonden voornamelijk uit populaire boeken: bergen en bergen thrillers (waaronder een paar literaire thrillers – al ben ik geen zo’n thrillerspecialist), eenvoudige romans (ook vertaalde) en slechts nu en dan eens een Nederlandstalig literair werk, zoals van Japin of van Grunberg. Mijn probleem lag dus eerder bij de keuze voor populaire lectuur in de Nederlandse rekken dan in de ondervertegenwoordiging van anderstalige werken.
    Als je je beperkt tot het literatuurgedeelte van een boekhandel, vind ik eigenlijk dat de nationaliteiten redelijk goed vertegenwoordigd zijn. Je vindt er Llosa, Zafon, Marquez, Eco, Mercier, Dostojevski, Tolstoj, Zweig, Zusak… Ik vind eerlijk gezegd niet dat deze ondervertegenwoordigd zijn.

    • Ik wou er nog aan toevoegen dat ik het wel met je eens ben over het woord allochtoon (alhoewel ik het inderdaad wel erg opvallend vind dat het woord vooral gebruikt wordt voor mensen van Noord-Afrikaanse afkomst! Een Chinees wordt nooit allochtoon genoemd – dus in die zin ben ik wel akkoord met de tegenstanders ervan) en dat ik je Wikipedia-behandeling enkel maar kan steunen!

    • Populaire cultuur verkoopt, da’s waar, helaas soms ten koste van de ‘betere’ werken of van debutanten die moeilijk toegang krijgen tot de boekenmarkt doordat uitgevers soms geen risico’s meer durven te nemen en enkel de namen/thema’s uitbrengen die al bij voorbaat goed zullen verkopen en zo lang mogelijk verder surfen op hun succes. Maar nu wijk ik af.
      Wat de literatuur betreft, nu je het zegt, zie ik dat er toch een redelijk grote keur is aan romans, maar -en ik had daar meer de focus op moeten leggen- de debutanten hebben het ook hier moeilijk om door te dringen. Dat blijkt ook uit de lijst van auteurs die je opsomt, die vrijwel allen enorm gevestigde waarden zijn. Overigens zijn Dostojevski en Tolstoj al decennialang dood als ik me niet vergis. Hun boeken worden inderdaad nog aangeboden, maar er is zo veel goede hedendaagse literatuur op de Duitse en Franse markt! Ik vind dat we die ook moeten lezen en ons niet mogen beperken tot de bekende namen, die niet per definitie altijd bijster goed hoeven te zijn.

      • Het is ergens wel logisch dat die dode mannen gelezen blijven worden. Zij hebben de tand des tijds al doorstaan en zijn dus “geslaagd voor hun examen”. De nieuwe literatuur moet nog vechten voor die plaats in het rijtje klassiekers. Het kan even goed een eendagsvlieg zijn bij wijze van spreken… Het is jammer dat uitgevers zo’n keuzes moeten maken, maar ik denk dat ze niet anders kunnen als ze hun zaakjes draaiende willen houden.

        • Het is natuurlijk logisch, maar het is niet omdat het logisch is dat het ook goed is en dat er geen verandering in kan komen. Je kan nu eenmaal niet weten of iets een eendagsvlieg wordt, vooraleer je het uitgeeft.

  2. Oh, maar ‘k had het eerder over herdrukken of grote oplages of zo. De werken waar ik het over heb, worden sowieso uitgegeven hoor. Ze liggen alleen niet bij ons op de planken – Maar ‘k denk dat het wel typisch is dat elk land ook zo’n beetje zijn eigen literatuur heeft.

    • Inderdaad, dat is ook het leuke. Elk land heeft zijn eigen literatuur. Het zou alleen des te aangenamer zijn als we er grensoverschrijdend een graantje van kunnen meepikken. Door meer buitenlandse boeken te vertalen bijvoorbeeld, zelfs al zijn het geen gedoodverfde bestsellers. Maar dat het winstoogmerk daar een stokje voor kan steken, is (helaas) zeker waar.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s