De afgelopen maanden heb ik wel eens de trein genomen telkens net na en net voor het weekend, om voor de hand liggende redenen. Af en toe was dat zelfs -hou je vast- plezant, boeiend, leerrijk en een klein beetje reizen. Veel vaker echter was het een zoveelste ervaring van non-beleid op landelijk niveau.
Het lijkt wel alsof een ontsnapte halvegare constant aan een geheim paneel zit te prutsen, ergens in de ongure kelders van de NMBS Holding (of in de kelders van Infrabel of die van NMBS Mobility of die van NMBS Logistics of die van nog een andere verdoken bureaucratie). Een paneel waarop dikke zwarte knoppen staan, van die Amerikaanse lanceringsknoppen, die met een simpele druk erop een duivels mechanisme activeren:
KNOP 1: sabotage bovenleiding
KNOP 2: sabotage locomotief
KNOP 3: bevriezen wissel
KNOP 4: uitschakelen stroom
KNOP 5: diefstal staalkabel
De rest van deze mythe mag u zelf verzinnen.
Halvegaren genoeg bij de NMBS en vooral bij de spoorvakbonden, dat moge nu wel duidelijk wezen.
Om niet iedereen over dezelfde luizenkam te scheren: akkoord, deze week ontmoette ik een pracht van een treinbegeleider. Een uiterst sympathieke West-Vlaming die zijn fluit met trots mag dragen. De conducteur wenste me een goede reis en wees me er lachend op dat ik mocht kiezen tussen… de koude en de warme coupé. In een van de wagons was de verwarming immers kapot (plaatselijke uitwerking van KNOP 4?) en in de plaats daarvan had de airco besloten dat zijn winterslaap gedaan was. Je hoort het goed: de airco begon te blazen terwijl het zo koud was dat zelfs de sporen halfbevroren waren en er vonken uit, jawel, de befaamde bovenleiding sprongen. Om maar te zeggen: humor kan veel relativeren, maar er komt ooit een eind aan.
Het recht op staken is er en mag m.i. gebruikt worden als je zelf je werk goed doet en als de staking noodzakelijk, nuttig en proportioneel is.
Over dat eerste is alles al gezegd.
Noodzakelijk wil zeggen dat er geen enkel ander alternatief tot hetzelfde resultaat kan leiden.
Even aangenomen dat dit zo is, bekijken we de overige twee: nuttig is het stakingsrecht alleen als het zijn ware functie vervult, nl. een duidelijk en dwingend signaal van de vakbond aan de bevoegde overheid dat een bepaalde maatregel ingaat tegen zwaarwichtige belangen van de personen die de vakbond verdedigt. Die belangen zijn hier de pensioenrechten, dat spreekt. Evenwel rijst de vraag of een signaal, een algemene staking in dit geval, nog duidelijk en dwingend kan zijn als het meer wel dan niet wordt aangewend doorheen het jaar en als het even vaak te onpas als te pas wordt gebruikt. Proportioneel is het niet te noemen, want het economisch verlies en de hinder voor de reizigers zijn meestal onnoemelijk veel groter dan de schamele resultaten die uiteindelijk behaald worden na verloop van de staking.
Bovendien is en blijft de NMBS tot op heden een overheidsbedrijf. Het heeft als taak om voor elf miljoen Belgen in degelijk openbaar vervoer te voorzien, en dit dagelijks en niet met om de twee weken een wilde staking ertussen. De openbare dienstverlening moet voortduren, net zoals in gevangenissen en ziekenhuizen het geval is. Vertragingen, een kleiner kwaad, moeten eveneens weggewerkt worden. Als ze eens zouden beginnen met hun ingewikkelde structuur omver te gooien en naar een centraal beleid te streven, zou alles toch al iets vlotter kunnen verlopen.
Dylan Palmer Uzertader
Angelina Gerald k
Ava Hoggarth 2
